E-postanın Yeni Rakibi / 01.11.2004

ABD'de bu oran yüzde 27 düzeyine ulaştı. Gelişmeye paralel olarak sektör de büyüyor. 2003'de 170 milyon dolar olan pazarın, 2008'de 624 milyon doları yakalaması bekleniyor.

“Anında mesaj” (instant messaging- eş zamanlı mesaj) uygulamaları artık sadece gençlerin arkadaşlarıyla haberleşmek, sohbet etmek için kullandıkları bir araç olmaktan çıktı. MSN Messenger ve Icq gibi platformların yanı sıra, Mynet ve E-kolay gibi yerli girişimlerinde da eş zamanlı mesajlaşma platformları var. Bir iletişim ağına bağlı kişilerin bir veya daha çok kişiyle yazılı, sesli veya görüntülü olarak iletişim kurmasına “anında mesajlaşma” deniliyor. İnternet kullanıcılarına hızlı iletişim keyfi sunan bu uygulamaların kullanımı iş yaşamında da yaygınlaşıyor. Microsoft Türkiye Ürün Pazarlama Müdürü Mustafa İçil, “İlk başlarda ağırlıklı olarak öğrencilerin ve bazı yetişkinlerin kişisel amaçlar için kullandığı Messenger'ın, son zamanlarda şirket ortamlarında da gittikçe yoğun kullanıldığını görüyoruz” diyerek bu gelişmeyi doğruluyor. “Anında mesaj” hizmetinden sadece bilgisayar ve internet üzerinden değil cep telefonuyla da faydalanmak mümkün oluyor.

İçil, e-postayı mektuba, eş zamanlı mesajı ise telefona benzetiyor ve “E-posta attıktan sonra, ne zaman okunduğunu ve cevabın ne zaman geleceğini bilemiyorsunuz, bekliyorsunuz. Oysa “anında mesajlaşma” sayesinde eş zamanlı mesajlaşma gerçekleşiyor” diyor.

İşyerlerine de girdi

America Online şirketi tarafından geçtiğimiz ağustos ayında açıklanan bir araştırmanın sonuçları, “eş zamanlı mesajlaşma” platformlarının kullanımının özellikle de ofislerde arttığını gösteriyor. Elbette bu yazılımları iş amaçlı kullananların ihtiyaçları ve beklentileri bireysel kullanıcılardan farklı. İş amaçlı kullanımda en çok dikkat edilen husus “güvenlik”…Video- konferans ve sesli görüşme gibi özelliklerde iş insanlarının beklentileri arasında.

AOL (America Online) için, Opinion Research tarafından yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, ABD'deki internet kullanıcılarının yüzde 60'ı eş zamanlı mesajı kullanıyor. En yaygın kullanım amacı aile bireyleri ve arkadaşlar ile haberleşmek. Ancak, eş zamanlı mesaj kullanıcılarının yüzde 27'si işyerlerinde de bu platformdan faydalandıklarını söylüyorlar. Bu da 2003'e kıyasla iş amaçlı kullanımın yüzde 70 arttığı anlamına geliyor.

Çok sayıda avantajı var

Anında mesajın çok sayıda gelişmiş özelliği de var. Bu özellikler de işyerlerinde kullanımının artmasını sağlıyor. İçil, “Temel anında mesajlaşma teknolojisi çalışma yöntemlerimizde yeni bir boyut açıyor ve iş verimimizi olumlu yönde etkiliyor” diyerek bu uygulamaların avantajlarına dikkat çekiyor. Anında mesaj platformları dosya paylaşımı, konferans konuşma ve toplantı organizasyonu gibi amaçlarla kullanılıyor.

ABD'de işyerlerinde anında mesajı kullandığını söyleyenlerin yüzde 70'i bu platformlardan “iş amaçlı” faydalanıyor. Bu insanların yüzde 44'ü anında mesajın verimliliklerini artırdığını söylüyor. Bu platformlarda iletişim ve konuşma dışında başka işlemlerde gerçekleştirilebiliyor. Kullanıcıların yüzde 27'si dosya paylaşımı yapıyor, yüzde 19'u iş arkadaşlarını faydalı web adreslerinden haberdar ediyor ve yüzde 21'i toplantılarını bu yolla organize ediyor. Anında mesaj kullanıcılarının yüzde 30'u gün içinde en az e-posta kadar sık kullandıklarını belirtiyor. Bu oran ister istemez akıllara “Acaba anında mesaj gelecekte e-postayı geride bırakabilir mi?” sorusunu getiriyor.

İş için yeterince güvenli mi?

Genele açık “anında mesajlaşma” platformlarının iş amaçlı kullanılmasına sıcak bakmayan çok sayıda şirket var. Çünkü, herkese açık olan anında mesaj hizmetlerinde yazışmalar “açık” olarak gidip, geliyor. Yani yapılan yazışmaların bir başka internet kullanıcısı tarafından izlenmesi ve hatta değiştirilmesi mümkün olabiliyor. Genele açık platformları kullanacak şirketlerin yeni bir yatırım yaparak dijital imza, kriptolama gibi ek güvenlik önlemleri alması gerekiyor.

“Mesajlar açık olarak gidiyor. Bunları daha gizli hale getirmek için özel ürünler var” uyarısında bulunan MSN Türkiye Direktörü Hakan Dülge, “Bu nedenle kurumsal kullanıcıların anlık mesajı kontrollü olarak, danışman firmalardan destek alarak ve ek yatırım yaparak kullanmaları gerek” önerisinde bulunuyor.

Kurumsal pazarda rekabet keskin

Pazarda kurumlara özel anlık mesaj uygulamaları da mevcut. “Kurumsal anlık mesaj uygulamaları” pazarında başı çeken 6 oyuncu pazarın neredeyse yarısını kontrol ediyor. IBM, Microsoft, Face Time, Jabber, Bantu ve Sun başı çeken oyunculardan… 2002'de 150 milyon dolar olan toplam pazar yüzde 13 büyüyerek 2003'te 170 milyon dolara ulaştı.

IBM'in Lotus Notes'a bağlı Sametime Connect adlı ürünü kurumsal pazarda başı çekiyor. Ancak IDC'nin verilerine göre, IBM bu alanda ikinci sıradaki Microsoft'un atağına karşılık verememiş ve 2003'te pazar payı önemli oranda gerilemiş durumda. 2002'de IBM'in 74,5 milyon dolar olan kurumsal anlık mesaj uygulamaları geliri, 2003'te 27,5 milyon dolara düşmüş durumda. Buna karşın Microsoft, 2002'de 3,5 milyon dolar olan gelirini 2003'te 21,5 milyon dolara yükseltmiş durumda.

Kurumsal pazar büyümesini devam ettirecek. IDC'nin raporlarına göre, pazarın büyüklüğü 2004'te 219, 2008'de ise 624 milyon dolara ulaşacak.

Türk şirketlerinde durum

Türkiye'de anında mesajlaşma uygulamalarının iş yaşamında kullanımı ile ilgili yapılmış bir araştırma yok. Bu nedenle Capital olarak kendimiz küçük bir çalışma yaptık. Edindiğimiz izlenim, Türk şirketlerindeki durumunda dünyadaki trendlere paralel olduğu yönünde. Bankalar, finans kurumları gibi gizliliğe büyük önem veren şirketler anlık mesaj uygulamalarına şimdilik pek sıcak bakmıyor. Bu tablo, Türkiye'deki finans kurumları içinde geçerli. Kimi şirketler ise güvenli bir geçiş için hazırlıklarını sürdürüyor. Koç Holding bunlardan biri… Koç Holding Bilişim Hizmetleri Koordinatörü Alper Göğüş, “Yeni teknolojiler kullanılarak bir sistem oluşturulması için çalışmalarımız devam ediyor” diyerek konunun gündemlerinde olduğunu belirtiyor.

Turkcell, Windows Messenger'ı sadece kurum içi haberleşme için kullanıyor. Türkiye Coca-Cola'da ve PWC'de Lotus Notes'a bağlı Sametime Connect ürünü olmasına karşın, e-posta açık ara önde gidiyor. Lilly İlaç'ta da Lotus Notes'un ürünü mevcut ve şirketteki bilgisayar ağından saha ekiplerine veya ofis dışındaki diğer çalışanlara SMS göndermek için kullanılıyor.Promena, yazılım geliştirme için ABD'deki yazılım şirketi ile Messenger yoluyla konuşuyor. Carlsberg'de ise Windows Messenger etkin biçimde kullanılıyor. Novaplast, özellikle dış ticaret departmanında Messenger'ı kullanıyor.

BİREYSEL KULLANIM HIZLA ARTIYOR

Türkiye'de internet kullanıcılarının ne kadarı anında mesaj uygulamalarını kullanıyor? Kimler kullanıyor? Kullanıcı profili nasıl?

Türkiye'de 5 milyon internet kullanıcısı var. Bundan 8 ay önce 625 bin kişi MSN Messenger IM (Instant Messaging) kullanıyordu. Şu anda bu rakam 1 milyon 600 bin kişiye yükseldi. Messenger bu alanda en yakın rakibini 4'e katlıyor.

İş amaçlı kullanım ne düzeyde?

MSN, özel amaçlı olduğu kadar iş amaçlıda kullanılıyor. Özellikle firma içi ve firmalar arası kullanımda büyük kolaylıklar sağladığından tercih ediliyor. Anında mesaj uygulamalarıyla 350 kişilik bir sanal konferans düzenlemek bile mümkün. Ses ve veri, video görüntüleri de birlikte taşınabiliyor.

İş amaçlı kullanım daha çok hangi şirketlerde yaygın?

Öncelikle telekomünikasyon ve internet şirketlerinde kullanım başladı, daha sonra diğer sektörlerde de kullanım alışkanlığı arttı. Türkiye'de bir telekomünikasyon şirketinde tüm iç haberleşmede yazılı IM ve IM üzerinden sesli görüntülü iletişim sistemleri kullanılıyor. Şirketlere anında mesaj uygulamalarını kullanmadan önce danışmanlık alarak, ek güvenlik önlemlerini hayata geçirmelerini tavsiye ediyoruz.

Anında mesaj şirketler tarafından güvenli bulunuyor mu?

Şirketler IM haberleşme sistemlerini kendi güvenlik tercileri doğrultusunda özelleştirebiliyorlar. IM'deki konuşma kayıtlarının tutulmasından, IM'in sadece şirket içinde sınırlandırılmasına kadar birçok uygulama ile karşılaşıyoruz.

Anında mesajın iş amaçlı kullanılmasının avantajları ve dezavantajları neler?

Anında mesaj, iş amaçlı hızlı, eş zamanlı, birden fazla kişinin haberleşmesini sağlıyor. Yazılı haberleşmenin ötesinde sesli ve görüntülü görüşme imkanı sağlıyor. Yazışmaların kaydının tutulduğu durumda toplantıların notlarının hızlıca şirket içine yollanması imkanı da bulunuyor. Bunun ötesinde, sanal sunum yapabilme imkanı ve dosya transferini anında gerçekleştirme gibi üstünlükleri var. Tüm bunlar anlık mesajı vazgeçilmez bir iletişim aracı olarak günümüz iş dünyasında önemli bir yere taşıdı.

TELEFON MALİYETLERİMİZ YÜZDE 50 DÜŞTÜ

Windows Messenger'ı etkin biçimde kullanan şirketlerden biri olan Carlsberg'in BT Direktörü Meltem Atay, anında mesajı kullanarak elde ettikleri somut faydaları şöyle anlatıyor:

Anında mesaj uygulamalarını etkin olarak kullanabiliyor musunuz?

MSN Messenger ve Windows messenger'ın tüm özelliklerini kullanıyoruz. Yani yazılı ve sesli iletişim, uygulama paylaşma gibi özellikleri Polonya'daki merkezimizle haberleşirken yoğun olarak kullanıyoruz.

Telefon maliyetlerimizde gözle görülür şekilde düştü. Ek olarak video konferans seçeneğimiz de var, bu da seyahat maliyetlerini düşürdü. Video konferansı hem Polonya hem Danimarka ile iletişimde kullanıyoruz.

Neden başka bir yazılımı değil de MSN VE Windows Messenger'ı tercih ettiniz?

MSN fonksiyonlarının kullanımı daha anlaşılır, kullanıcı dostu olması, sesli ve görüntülü (webcam) iletişimde performansı iyi. Ayrıca yaygın olarak kullanılması sebebiyle MSN ve Windows messenger kullanmayı uygun bulduk.

MSN'i yeterince güvenilir buluyor musunuz?

MSN'i yeterince güvenli bulmuyoruz, Windows Messenger'ı yönetimi bizim tarafımızdan yapıldığı için güvenli buluyoruz ve daha sıklıkla kullanıyoruz.

Telefon maliyetleriniz ne kadar düştü?

Telefon maliyetlerimiz Windows Messenger'ın Nisan 2004 tarihinden itibaren etkin kullanımı (yurtdışı yazılı ve sesli iletişim amacıyla) ile beraber yaklaşık yüzde 50 oranında düştü.

Anında mesaj kullanımı ile ilgili gelecek planlarınız ne?

2005'te Windows 2003 mimarisini kuracağız. Ondan sonra Windows Messenger aracını bölgelerimizde ve aramızda network bulunan, alt yapısı uygun olan her noktada yaygın ve etkin olarak kullanmayı hedefliyoruz.

KAMPUSLER ARASINDA KULLANILIYOR Yaklaşık 1 yıldır şirket içi kurduğumuz bir server vasıtası ile tüm kullanıcılarımıza “anında mesaj” servisini kullanıma açtık. Bununla Türkiye içi ve dışındaki Arçelik kampusları arasında ‘anlık mesaj' kullanımı gerçekleştiriliyor.

Bunun yanında, çok kısıtlı ve kontrollü olmakla birlikte birtakım kullanıcılarımıza dünya çapında genel kullanımda olan anlık mesaj servislerine de bağlanma hakkını veriyoruz. Ancak, bu servisler herkese açık olması ve güvenliği konusunda henüz tatmin olmuş değiliz. Bu nedenle, ilgili kullanıcının günlük işlerine gerçekten çok yardımcı olacaksa, kendisine güvenlik konusunda yeterli açıklamalar ve uyarılar yaptıktan sonra kullanımına açıyoruz.

GÜVENLİK KONUSUNDA HASSASIZ Kontrolümüzde olan (bizim ya da iş ortaklarımızın) bir servis olmadığı müddetçe güvenliğinden şüphe duymaktayız. Bu nedenle, “Yerinde misin, seni arayayım mı?, ürünler kamyona yüklendi mi” gibi çok basit ve detay içermeyen mesajlaşma ihtiyaçları dışında kullanılmasını şu aşamada doğru bulmuyoruz. Bunun yanında telefondan çok daha az maliyetli olması, basit de olsa loglama olanaklarının olması ve e-posta ortamına nazaran çok daha hızlı fikir alış-verişi yapılabilmesi anlık mesajın de kullanıcıların günlük hayatlarında kendisine yer bulacağını gösteriyor.

Güvenli ortamın sağlanmasının ardından da anında mesaj servisleri kullanımının uygulamalar ile entegre olabilmesi için ara katman yazılım ve standartlarının gelişmesi gerekiyor.

YENİ ÖZELLİKLER EKLENMELİ Zira getirdiği hızlı mesajlaşma olanağı yanında götürdükleri de var. Yüz yüze konuşmalardaki mimikleri, telefon konuşmasındaki tonlamaları kaybediyorsunuz. Bu dezavantajları bertaraf edebilmek için anında mesaj servislerinin hat hızlarını da göz önüne alarak ses ve görüntü ile birlikte kullanımı, masaüstünün paylaşımı ve yazı tahtasının ortak kullanımı dışında başka yeni özelliklerde geliştirmesi gerekiyor. Örneğin, bir sipariş bilgi paketi ya da fatura bilgi paketi anlık mesaj ile karşı tarafa gönderildiğinde, karşı tarafın uygulama yazılımlarına tek tuşla işlenebilmeli... Ancak böyle bir ortam anında mesaj servislerinin katma değerini yükseltecek ve BT altyapısının temel taşlarından biri yapacaktır.

Bu gelişmeler ve bileşenler oluşana kadar şirketimizde , kendi serverını kullanarak basit mesajlaşma ihtiyaçlarını gidermeye yönelik bir servis olarak kullanmaya devam edeceğiz.